جمله كتاب قانون در طب است كه در همه فرنگستان بعد از جنگ صليب و بيدارى ملل فرنگ از خواب جهل ، طب منحصر به طب ابن سينا بود ، و كتاب قانون وى را در تمام مدارس تدريس مىكردند ، و به زبان لاتينى شرحها برآن نوشتند . و با اين كه هزار سال از عمر اين كتاب مستطاب مىگذرد هنوز به قوت و متانت خود باقى است و چون شفاء و اشاراتش از كتب درسى حوزه‌هى علميه است . و چنان‌كه در مقاله مطبوع در كتاب « اخلاق پزشكى » « 1 » ، گفته‌ايم سه تن از اساتيدم كه هريك از ستارگان فروزان قدر اول آسمان علوم و معارف بوده‌اند قانون طب بو على را تدريس مىفرمودند . و اين كمترين آن را از محضر اعلاى علامه حاج ميرزا ابو الحسن شعرانى فراگرفته است . بعد از اين دو بزرگوار - اعنى رازى و ابن سينا - ابو على يحيى بن عيسى صاحب كتاب « منهاج » ظاهر شد ، و در اين كتاب به ترتيب حروف تهجّى حشايش و عقاقير و ادويه را ذكر نموده ، و در سال 493 ه وفات كرده است . و پس از او ابو الصلت اميّة بن عبد العزيز اندلسى ظاهر گشت ، و كتابى در ادويه مفرده تصنيف نمود و در سال 529 ه وفات كرد . بعد از آن ابو عبد الله محمد طبرستانى معروف به امام فخر رازى ظاهر شده است كه در بسيارى از علوم داراى تصانيف معتبر است ، و بر كليات قانون شيخ رئيس شرحى نوشته است كه معروف است . در سال 876 هجرى مطابق با 1471 مسيحى در عصر لوئى يازدهم از سلاطين فرانسه انجمن طبّى در شهر پاريس برپا شده و مؤلفات فخر رازى را

--> ( 1 ) - ص 29 - ط 1 .